प्रवासी, वाघ आणि शिताफीबाज कोल्हा – लोककथा

एका रम्य सकाळी, गावापासून दूर असलेल्या घनदाट जंगलातून एक प्रवासी आपल्या गावी परतत होता. त्याच्या मनात अनेक विचार चालू होते. अचानक, त्याला मदतीचा आवाज ऐकू आला. आवाज गावाच्या रस्त्यापासून थोड्या अंतरावर असलेल्या झाडाजवळून येत होता. त्या दिशेने जाताच, त्याला एका मोठ्या पिंजऱ्यात अडकलेला वाघ दिसला. वाघ अतिशय कष्टी दिसत होता. त्याच्या डोळ्यांत वेदना आणि भीती स्पष्ट दिसत होती. प्रवासी थोडा घाबरला, पण त्याच्या मनात दया आली. "मित्रा, तू कोण आहेस? तुला काय झाले?" प्रवाशाने विचारले. वाघाने ओक्साबोक्सी बोलायला सुरुवात केली, "माझा या पिंजऱ्यात अडकून जीव कोंडला आहे. एक शिकारीने मला फसवून या जाळ्यात अडकवले. मी इथे खूप वेळपासून आडकून पडलोय. माझ्यावर दया कर. मला सोडव." प्रवासी दयाळू होता, पण त्याने विचारले, "मी तुला सोडवले तर तू मला खात्री देशील का की मला इजा करणार नाहीस?" वाघाने डोळ्यांतून पाणी काढत उत्तर दिले, "मी वचन देतो. मी तुला काहीही इजा करणार नाही. माझा जीव वाचव." क्षणभर विचार करून प्रवाशाने वाघाला पिंजऱ्याचा दरवाजा उघडून दिला. वाघ काही क्षणांसाठी शांत राहिला, मग अचानक त्याच्या डोळ्यांत लालसा दिसू लागली. वाघ गरजला, "माफ कर, मानव! पण माझ्या पोटात भयंकर भूक आहे. मी तुला खाणार!" हे ऐकून प्रवासी हादरला. "हे बघ, ही तर अन्यायाची गोष्ट आहे! मी तुझी मदत केली, आणि तूच मला खाणार?" वाघ म्हणाला, "ह्या जगात नेहमीच मदतीचे फळ चांगले मिळेल असे नाही. हेच या जंगलाचे नियम आहेत." प्रवासी घाबरला, पण त्याने विनंती केली, "आणखी दोन प्राणी किंवा व्यक्तींना विचारूया. जर ते म्हणाले की तू मला खायला हवे, तर मी मान्य करतो." वाघने विचार केला आणि मान्य केले. दोघे चालू लागले. वाटेत त्यांना एक म्हातारा वडाचे झाड दिसले. प्रवाशाने सर्व हकिकत सांगितली आणि विचारले, "हे बघ, मी वाघाची मदत केली. आता तो मला खाणार आहे. हे योग्य आहे का?" वडाचे झाड हळूहळू बोलले, "माझ्या सावलीत लोक वर्षानुवर्षे विश्रांती घेतात, पण कुणीही माझी कदर करत नाही. शेवटी लोक मला तोडतात. मदतीला कधीच चांगले फळ मिळत नाही." वाघ खूश झाला. पुढे त्यांना एक म्हातारा रस्ता दिसला. प्रवाशाने त्यालाही विचारले. रस्त्याने सांगितले, "माझ्यावरून शेकडो लोक चालतात, पण कुणी कधी माझ्या कष्टाचे कौतुक केले नाही. मदतीचे हेच फळ." दोघांनी आता तिसऱ्या मताची वाट पाहिली. तेव्हा समोरून एक शिताफीबाज कोल्हा येताना दिसला. त्याने सगळा प्रकार ऐकला आणि गोंधळल्यासारखा विचार करायला लागला. कोल्हा म्हणाला, "हे संपूर्ण प्रकरण समजून घ्यायला मला प्रत्यक्ष पाहण्याची गरज आहे. काहीतरी गडबड वाटते." त्याने वाघाला विचारले, "तू कसा अडकला होतास? आणि प्रवासी कुठे होता?" वाघ पुन्हा पिंजऱ्यात जाऊन दाखवायला गेला. कोल्ह्याने विचारले, "आणि दरवाजा कसा बंद झाला होता?" वाघ आत गेला, आणि कोल्ह्याने पटकन दरवाजा बंद केला. कोल्हा हसत म्हणाला, "मित्रा वाघ, तू इथून बाहेर जाण्यास पात्र नाहीस. प्रवाशाने तुला मदत केली, आणि तू त्याचीच हानी करायला निघालास. अशी कृतघ्नता योग्य नाही." प्रवासी कोल्ह्याच्या शिताफीने सुखरूप वाचला. दोघे निघून गेले, आणि वाघ