कावळा, हरण आणि कोल्हा: पंचतंत्रातून शहाणपण

एका घनदाट जंगलात एक चतुर कावळा राहत होता. तो नेहमी झाडाच्या फांदीवर बसून आसपासचे निरीक्षण करत असे. त्याचा एक अतिशय चांगला मित्र होता – हरण. हे हरण खूपच गोड, निरागस आणि मनमिळावू होते. रोज दोघेही जंगलात फिरत, खेळत आणि एकमेकांच्या संगतीत वेळ घालवत. एक दिवस, कावळ्याने एका कोल्ह्याला येथे येताना पाहिले. तो कोल्हा खूपच धूर्त आणि फसवणूक करणारा होता. त्याने कावळा आणि हरणाच्या मैत्रीत लक्ष घातले आणि स्वतःसुद्धा त्यांचा मित्र असल्याचे भासवू लागला. "नमस्कार मित्रांनो," कोल्हा हसत म्हणाला, "तुम्ही दोघे खूप छान आहात. मीही तुमच्यासोबत खेळू शकतो का?" कावळ्याने आपला अविश्वास लपवला, पण हरण शहाण्या स्वभावाचे असल्याने लगेचच राजी झाले. त्या दिवसापासून ते तिघेही एकत्र फिरू लागले. कोल्हा हरणाला मधुर बोलून फसवू लागला. “तू किती सुंदर आहेस! तुझ्यासारखा मित्र मिळणे हे माझे भाग्यच,” असे कोल्हा म्हणायचा. हरण आणि कावळा दोघेही कोल्ह्याच्या बोलण्याने गोंधळून गेले. एक दिवस कोल्ह्याने एक योजना आखली. तो हरणाला म्हणाला, “हे पाह, तिकडे गावाच्या शिवारात एक शेतकरी रोज ताजे ताजे पीक टाकतो. आपण तिकडे जाऊन काहीतरी खावू या.” हरणाच्या तोंडाला पाणी सुटले. कावळ्याने सावधगिरीने विचारले, “मित्रा, त्या शेतात जाणे धोक्याचे नाही का? शेतकरी सापडला तर?” कोल्हा हसत म्हणाला, “तू चिंता करू नकोस. मी तपासून पाहिले आहे, तो माणूस खूप चांगला आहे.” हरणाने कोल्ह्याच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवला. त्या रात्री, कोल्हा आणि हरण शेतात गेले. हरणाला ताज्या पिकाचा मोह झाला आणि ते खायला लागले. कावळा मात्र दूर झाडावरून सर्व पाहत होता. अचानक, शेतकरी आला आणि त्याने फास लावलेले जाळे पाहिले. त्याला हरण दिसले आणि हरण जाळ्यात अडकले. कोल्हा मात्र तिथून धावत सुटला. हरण घाबरून ओरडायला लागले, “माझ्या मित्रांनो, मदत करा!” कावळा झाडावरून खाली आला. त्याने हरणाला धीर दिला. “घाबरू नकोस, मी काहीतरी करतो.” कावळ्याने शेतकऱ्याचे लक्ष विचलित करण्याचा युक्तीने प्रयत्न केला. तो शेतकऱ्याच्या डोक्यावर उडत, काव काव करू लागला. शेतकरी चिडून कावळ्याकडे फेकू लागला. त्याच वेळी, कावळ्याने हरणाला सांगितले, “जाळ्यातील दोर तुझ्या तोंडाने किंवा पायाने तुटवण्याचा प्रयत्न कर.” हरणाने जोर लावून जाळ्याची दोरी तुटवली आणि ते सुटले. दोघेही जंगलात पळून गेले. कावळा आणि हरण पुन्हा मोठ्या झाडाखाली भेटले. हरण थरथरत म्हणाले, “माझ्या जीवाची तंगडच झाली होती. तू नसतास तर मी सुटलोच नसतो.” कावळ्याने हसून सांगितले, “मैत्री ही नेहमी विश्वास आणि सावधगिरीवर आधारलेली असते. कोल्ह्यासारख्या धूर्त लोकांवर कधीही पूर्णपणे विश्वास ठेवू नकोस.” त्या दिवशीपासून हरणाने आणि कावळ्याने कोल्ह्यापासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी एकमेकांवर विश्वास ठेवला आणि धूर्त लोकांपासून सावध राहण्याचा धडा घेतला. कथा सांगते, विश्वास ठेवताना बुद्धी आणि सतर्कता हवी. केवळ गोड बोलणाऱ्यांवर न शहाणपणे