विजयनगरच्या राजदरबारात नेहमीच हशा-पिकरणे आणि शहाणपणाचे किस्से रंगत असत. एके दिवशी, महाराज कृष्णदेवराय आपल्या दरबारात बसले होते. त्यांच्या चेहऱ्यावर शंभर प्रश्न. कारण त्यांना वाटत होते, तेनालीरामची युक्ती नेहमीच जिंकते, पण आज त्याला एखादे अशक्य काम देऊन परीक्षा घ्यावी. महाराजांनी दरबारातले सर्व मंत्र्यांना बोलावले. तेनालीराम देखील उपस्थित होता. "तेनाली, तुला एक विशेष काम द्यायचे आहे," महाराजांनी गंभीरपणे म्हटले. तेनाली हसत म्हणाला, "माझे भाग्य, महाराज! सांगा, काय सेवा करू?" महाराज म्हणाले, "हे काम खूप कठीण आहे. उद्या सकाळी राजमहलाच्या बागेमध्ये ये. तिथे तुला माझ्या आदेशांची अंमलबजावणी करायची आहे." सर्व मंत्री चकीत झाले. तेनालीने डोकं हलवलं आणि गुढ हसला. दुसऱ्या दिवशी सकाळी, बागेमध्ये मोठा जमाव झाला होता. महाराज आणि सर्व मंत्री एका मोठ्या अंगणात उभे होते. समोर एक मोठा मातीचा चुला ठेवला होता. महाराजांनी सांगितले, "तेनाली, हा चुला पेटवून त्यातून निघणाऱ्या धुराचे मोजमाप कर. मला सांग, या धुराचे लांबी, रुंदी आणि उंची किती आहे." सर्व दरबारी हसले. काहींनी तर डोळ्यांतून पाणी येईपर्यंत हसणे थांबवले नाही. तेनाली शांतपणे सर्वांच्याकडे पाहू लागला. "महाराज, हे काम खूप गूढ आहे. धुराला स्वरूप आणि आकार नसतो. तो सतत बदलतो," तेनाली म्हणाला. महाराजांच्या चेहऱ्यावर हसू उमटलं, "म्हणूनच तुला हे काम दिलं आहे. तुझी बुद्धी पाहूया." तेनाली बागेतून बाहेर गेला आणि काही वेळाने एका मोठ्या मापाच्या लाकडी पेटीसह परत आला. त्या पेटीत एक मोठा पारदर्शक कापड होता. सर्वजण विस्मित झाले. तेनालीने चुल्याजवळ जाऊन कापड हवेत फडकावले आणि धूर येणाऱ्या जागेभोवती फिरवू लागला. धुराचा काही भाग कापडावर चिकटला. "महाराज, पाहा, या कापडावर धुराचे डाग उमटले आहेत. आता मी या डागांची लांबी, रुंदी आणि उंची मोजू शकतो," तेनाली म्हणाला. सर्वजण चमकले. तेनालीने कापड मोजून सांगितले, "ही लांबी दोन हात, रुंदी एक हात आणि उंची अर्धा हात." महाराज आणि सर्व दरबारी चकित झाले. महाराज म्हणाले, "तेनाली, हे कसं शक्य आहे? धुराचे मोजमाप असं करता येईल?" तेनालीने उत्तर दिलं, "महाराज, प्रत्यक्ष धुरा मोजता येत नाही, पण त्याचे परिणाम, त्याचे अस्तित्व आपण पकडू शकतो. या कापडावर त्या धुराचा ठसा उमटला. हेच मोजमाप आहे." महाराज समाधानी हसले. "आज पुन्हा तू तुझ्या युक्तीने सर्वांना चकित केलेस. अशक्य काम शक्य केलेस." तेव्हा एक मंत्री म्हणाला, "महाराज, तेनालीच्या विचारातील वेगळेपणानेच त्याने हे साध्य केले आहे. आपण सर्वांनी त्याच्याकडून शिकले पाहिजे." तेनाली हसत म्हणाला, "महाराज, प्रत्येक समस्या निराळ्या डोळ्यांनी पाहिली, तर त्याचे उत्तर वेगळ्या प्रकारे सापडते. विचार बदलला, तर उत्तरही बदलते." महाराजांनी तेनालीला सोन्याची अंगठी दिली आणि म्हणाले, "तुझी अशीच बुद्धीमत्ता कायम राहो." तेनालीने नम्रपणे अंगठी स्वीकारली आणि विचारात पडलेल्या दरबाऱ्यांकडे पाहून म्हटले, "जगात काहीच अशक्य नाही. फक्त दृष्टीकोन बदलायला हवा." सर्वजण हाथात टाळ्या वाजवत हसले. तेन

विजयनगरच्या राजदरबारात नेहमीच हशा-पिकरणे आणि शहाणपणाचे किस्से रंगत असत. एके दिवशी, महाराज कृष्णदेवराय आपल्या दरबारात बसले होते. त्यांच्या चेहऱ्यावर शंभर प्रश्न. कारण त्यांना वाटत होते, तेनालीरामची युक्ती नेहमीच जिंकते, पण आज त्याला एखादे अशक्य काम देऊन परीक्षा घ्यावी. महाराजांनी दरबारातले सर्व मंत्र्यांना बोलावले. तेनालीराम देखील उपस्थित होता. "तेनाली, तुला एक विशेष काम द्यायचे आहे," महाराजांनी गंभीरपणे म्हटले. तेनाली हसत म्हणाला, "माझे भाग्य, महाराज! सांगा, काय सेवा करू?" महाराज म्हणाले, "हे काम खूप कठीण आहे. उद्या सकाळी राजमहलाच्या बागेमध्ये ये. तिथे तुला माझ्या आदेशांची अंमलबजावणी करायची आहे." सर्व मंत्री चकीत झाले. तेनालीने डोकं हलवलं आणि गुढ हसला. दुसऱ्या दिवशी सकाळी, बागेमध्ये मोठा जमाव झाला होता. महाराज आणि सर्व मंत्री एका मोठ्या अंगणात उभे होते. समोर एक मोठा मातीचा चुला ठेवला होता. महाराजांनी सांगितले, "तेनाली, हा चुला पेटवून त्यातून निघणाऱ्या धुराचे मोजमाप कर. मला सांग, या धुराचे लांबी, रुंदी आणि उंची किती आहे." सर्व दरबारी हसले. काहींनी तर डोळ्यांतून पाणी येईपर्यंत हसणे थांबवले नाही. तेनाली शांतपणे सर्वांच्याकडे पाहू लागला. "महाराज, हे काम खूप गूढ आहे. धुराला स्वरूप आणि आकार नसतो. तो सतत बदलतो," तेनाली म्हणाला. महाराजांच्या चेहऱ्यावर हसू उमटलं, "म्हणूनच तुला हे काम दिलं आहे. तुझी बुद्धी पाहूया." तेनाली बागेतून बाहेर गेला आणि काही वेळाने एका मोठ्या मापाच्या लाकडी पेटीसह परत आला. त्या पेटीत एक मोठा पारदर्शक कापड होता. सर्वजण विस्मित झाले. तेनालीने चुल्याजवळ जाऊन कापड हवेत फडकावले आणि धूर येणाऱ्या जागेभोवती फिरवू लागला. धुराचा काही भाग कापडावर चिकटला. "महाराज, पाहा, या कापडावर धुराचे डाग उमटले आहेत. आता मी या डागांची लांबी, रुंदी आणि उंची मोजू शकतो," तेनाली म्हणाला. सर्वजण चमकले. तेनालीने कापड मोजून सांगितले, "ही लांबी दोन हात, रुंदी एक हात आणि उंची अर्धा हात." महाराज आणि सर्व दरबारी चकित झाले. महाराज म्हणाले, "तेनाली, हे कसं शक्य आहे? धुराचे मोजमाप असं करता येईल?" तेनालीने उत्तर दिलं, "महाराज, प्रत्यक्ष धुरा मोजता येत नाही, पण त्याचे परिणाम, त्याचे अस्तित्व आपण पकडू शकतो. या कापडावर त्या धुराचा ठसा उमटला. हेच मोजमाप आहे." महाराज समाधानी हसले. "आज पुन्हा तू तुझ्या युक्तीने सर्वांना चकित केलेस. अशक्य काम शक्य केलेस." तेव्हा एक मंत्री म्हणाला, "महाराज, तेनालीच्या विचारातील वेगळेपणानेच त्याने हे साध्य केले आहे. आपण सर्वांनी त्याच्याकडून शिकले पाहिजे." तेनाली हसत म्हणाला, "महाराज, प्रत्येक समस्या निराळ्या डोळ्यांनी पाहिली, तर त्याचे उत्तर वेगळ्या प्रकारे सापडते. विचार बदलला, तर उत्तरही बदलते." महाराजांनी तेनालीला सोन्याची अंगठी दिली आणि म्हणाले, "तुझी अशीच बुद्धीमत्ता कायम राहो." तेनालीने नम्रपणे अंगठी स्वीकारली आणि विचारात पडलेल्या दरबाऱ्यांकडे पाहून म्हटले, "जगात काहीच अशक्य नाही. फक्त दृष्टीकोन बदलायला हवा." सर्वजण हाथात टाळ्या वाजवत हसले. तेन