విజయనగర సామ్రాజ్యంలో ఆ రోజుల్లో, రాజా కృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో ఎంతో మంది పండితులు, బుద్ధిజీవులు ఉండేవారు. మేధావులందరికీ ప్రశంసలు, గౌరవం లభించేది. కానీ అందరిలో ప్రత్యేకమైనవాడు తెనాలి రామకృష్ణుడు. ఆయన తెలివితేటలతో, హాస్య చతురతతో రాజుడి ప్రీతిని సంపాదించుకున్నాడు. ఒక రోజు రాజసభలో మరో కొత్త పండితుడు వచ్చాడు. అతని పేరు ధర్మశాస్త్రి. అతడు ఎంతో చదువుకున్నాడు, అనేక దేశాలు తిరిగి వచ్చాడు. కానీ అతడిలో అసలు వినయం లేదు. తాను మాత్రమే అన్ని విషయాల్లో పెద్దవాడినని, తన జ్ఞానాన్ని ఎవ్వరు తట్టుకోలేరని అతడు ధీటుగా చెప్పాడు. ధర్మశాస్త్రి సభలో ప్రవేశించిన వెంటనే తన జ్ఞానం గురించి పొగిడేస్తూ ఇలా అన్నాడు: ‘‘మహాప్రభో, నేనంటే పాండిత్యానికి పరాకాష్ట! ప్రపంచం నాలోని తత్వాన్ని అంగీకరిస్తుంది. మీ ఆస్థానంలో నాకు సమానమైనవాడు ఎవరూ లేరు!’’ సభలోని అందరూ ఆశ్చర్యంతో చూసారు. రాజు చిరునవ్వుతో, ‘‘మీరు ఇంత గర్వంగా ఉన్నారు, మరి ఒక చిన్న పరీక్షకు సిద్ధమా?’’ అని అడిగారు. ధర్మశాస్త్రికి ఇదే కావాల్సింది. ‘‘రాజా, ప్రపంచంలో ఏ ప్రశ్ననైనా నేను సమాధానమిచ్చగలను!’’ అని ప్రకటించాడు. రాజు తెనాలి రామకృష్ణుని వైపు చూశారు. ‘‘రామకృష్ణ, నీకేమైనా ప్రశ్న ఉందా?’’ అని అడిగారు. అందరూ ఉత్కంఠగా ఎదురుచూశారు. తెనాలి రామకృష్ణుడు చిరునవ్వుతో నిలబడి, ‘‘ధర్మశాస్త్రిగారు, మిమ్మల్ని పరీక్షించడానికి ఒక చిన్న ప్రశ్న వేయాలి అనుకుంటున్నాను. సరేనా?’’ అని అడిగాడు. ధర్మశాస్త్రి ధైర్యంగా, ‘‘అవును, అడుగు!’’ అన్నాడు. ‘‘ఒక అడవి ఉంది,’’ అని మొదలెట్టాడు రామకృష్ణుడు, ‘‘ఆ అడవిలో లెక్కలేనన్ని పక్షులు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని పచ్చని రెక్కలతో, కొన్ని ఎర్రని రెక్కలతో ఉంటాయి. ఒక పక్షి తన రెక్కల రంగును మార్చుకుంటే, మిగిలినవన్నీ ఎలాంటి రంగులోకి మారతాయో చెప్పగలరా?’’ వ్యాఖ్యానాలు మొదలయ్యాయి. సభలో నిశ్శబ్దం నెలకొంది. ధర్మశాస్త్రి కొన్ని క్షణాలు మౌనంగా నిలబడి, ‘‘పక్షులు రంగు మారితే, వాటిలోని జాతి ఆధారంగా రంగులు మారవచ్చు. కానీ అడవి మొత్తం రంగును మార్చేది ఎలా?’’ అని అడిగాడు. రామకృష్ణుడు నవ్వుతూ, ‘‘ధర్మశాస్త్రిగారు, మీకు అన్నిరకాల గ్రంథాలు తెలుసు. కానీ కొన్నిసార్లు సరళమైన విషయాలు కూడా మనం గుర్తించలేము. ఒక పక్షి తన రంగు మార్చుకుంటే, మిగిలినవన్నీ మారవు. ఎందుకంటే అది ఒక్క పక్షే కదా!’’ అని సమాధానం చెప్పాడు. సభలో నవ్వులు చిందాయి. రాజు కూడా చిరునవ్వుతో రామకృష్ణుని అభినందించాడు. ధర్మశాస్త్రి కాస్త హీనంగా తల వంచాడు. అతని గర్వం కొంత తగ్గింది. రాజు స్పష్టంగా అన్నారు, ‘‘జ్ఞానం ఎంతో గొప్పది. కానీ దానితో పాటు వినయం ఉండాలి. లేకపోతే జ్ఞానం కూడా అపహాస్యంగా మారుతుంది. రామకృష్ణుడు మనందరికీ వినయానికి గొప్ప పాఠం నేర్పాడు.’’ ఆ రోజు నుంచి ధర్మశాస్త్రి కూడా తన తల గర్వంగా కాకుండా, వినయంగా వంచడం మొదలుపెట్టాడు. సభలో తన స్పృహను గుర్తించుకుని, మిగిలినవారికి గౌరవాన్ని ఇస్తూ ఉండేవాడు. తెనాలి రామకృష్ణుడు మళ్ళీ తన ముద్దు నవ్వుతో అన్నాడు, ‘‘మన జ్ఞానం మనని ఎలివేటు చేస్తుంది. కానీ మన వినయం మనని నిలబెడుతుంది. Knowledge gives us wings, but humility is the wind that helps us fly right.’’ ఈ సంఘటనతో విజయనగర సభలో అందరూ ఒక మంచి పాఠ

విజయనగర సామ్రాజ్యంలో ఆ రోజుల్లో, రాజా కృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో ఎంతో మంది పండితులు, బుద్ధిజీవులు ఉండేవారు. మేధావులందరికీ ప్రశంసలు, గౌరవం లభించేది. కానీ అందరిలో ప్రత్యేకమైనవాడు తెనాలి రామకృష్ణుడు. ఆయన తెలివితేటలతో, హాస్య చతురతతో రాజుడి ప్రీతిని సంపాదించుకున్నాడు. ఒక రోజు రాజసభలో మరో కొత్త పండితుడు వచ్చాడు. అతని పేరు ధర్మశాస్త్రి. అతడు ఎంతో చదువుకున్నాడు, అనేక దేశాలు తిరిగి వచ్చాడు. కానీ అతడిలో అసలు వినయం లేదు. తాను మాత్రమే అన్ని విషయాల్లో పెద్దవాడినని, తన జ్ఞానాన్ని ఎవ్వరు తట్టుకోలేరని అతడు ధీటుగా చెప్పాడు. ధర్మశాస్త్రి సభలో ప్రవేశించిన వెంటనే తన జ్ఞానం గురించి పొగిడేస్తూ ఇలా అన్నాడు: ‘‘మహాప్రభో, నేనంటే పాండిత్యానికి పరాకాష్ట! ప్రపంచం నాలోని తత్వాన్ని అంగీకరిస్తుంది. మీ ఆస్థానంలో నాకు సమానమైనవాడు ఎవరూ లేరు!’’ సభలోని అందరూ ఆశ్చర్యంతో చూసారు. రాజు చిరునవ్వుతో, ‘‘మీరు ఇంత గర్వంగా ఉన్నారు, మరి ఒక చిన్న పరీక్షకు సిద్ధమా?’’ అని అడిగారు. ధర్మశాస్త్రికి ఇదే కావాల్సింది. ‘‘రాజా, ప్రపంచంలో ఏ ప్రశ్ననైనా నేను సమాధానమిచ్చగలను!’’ అని ప్రకటించాడు. రాజు తెనాలి రామకృష్ణుని వైపు చూశారు. ‘‘రామకృష్ణ, నీకేమైనా ప్రశ్న ఉందా?’’ అని అడిగారు. అందరూ ఉత్కంఠగా ఎదురుచూశారు. తెనాలి రామకృష్ణుడు చిరునవ్వుతో నిలబడి, ‘‘ధర్మశాస్త్రిగారు, మిమ్మల్ని పరీక్షించడానికి ఒక చిన్న ప్రశ్న వేయాలి అనుకుంటున్నాను. సరేనా?’’ అని అడిగాడు. ధర్మశాస్త్రి ధైర్యంగా, ‘‘అవును, అడుగు!’’ అన్నాడు. ‘‘ఒక అడవి ఉంది,’’ అని మొదలెట్టాడు రామకృష్ణుడు, ‘‘ఆ అడవిలో లెక్కలేనన్ని పక్షులు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని పచ్చని రెక్కలతో, కొన్ని ఎర్రని రెక్కలతో ఉంటాయి. ఒక పక్షి తన రెక్కల రంగును మార్చుకుంటే, మిగిలినవన్నీ ఎలాంటి రంగులోకి మారతాయో చెప్పగలరా?’’ వ్యాఖ్యానాలు మొదలయ్యాయి. సభలో నిశ్శబ్దం నెలకొంది. ధర్మశాస్త్రి కొన్ని క్షణాలు మౌనంగా నిలబడి, ‘‘పక్షులు రంగు మారితే, వాటిలోని జాతి ఆధారంగా రంగులు మారవచ్చు. కానీ అడవి మొత్తం రంగును మార్చేది ఎలా?’’ అని అడిగాడు. రామకృష్ణుడు నవ్వుతూ, ‘‘ధర్మశాస్త్రిగారు, మీకు అన్నిరకాల గ్రంథాలు తెలుసు. కానీ కొన్నిసార్లు సరళమైన విషయాలు కూడా మనం గుర్తించలేము. ఒక పక్షి తన రంగు మార్చుకుంటే, మిగిలినవన్నీ మారవు. ఎందుకంటే అది ఒక్క పక్షే కదా!’’ అని సమాధానం చెప్పాడు. సభలో నవ్వులు చిందాయి. రాజు కూడా చిరునవ్వుతో రామకృష్ణుని అభినందించాడు. ధర్మశాస్త్రి కాస్త హీనంగా తల వంచాడు. అతని గర్వం కొంత తగ్గింది. రాజు స్పష్టంగా అన్నారు, ‘‘జ్ఞానం ఎంతో గొప్పది. కానీ దానితో పాటు వినయం ఉండాలి. లేకపోతే జ్ఞానం కూడా అపహాస్యంగా మారుతుంది. రామకృష్ణుడు మనందరికీ వినయానికి గొప్ప పాఠం నేర్పాడు.’’ ఆ రోజు నుంచి ధర్మశాస్త్రి కూడా తన తల గర్వంగా కాకుండా, వినయంగా వంచడం మొదలుపెట్టాడు. సభలో తన స్పృహను గుర్తించుకుని, మిగిలినవారికి గౌరవాన్ని ఇస్తూ ఉండేవాడు. తెనాలి రామకృష్ణుడు మళ్ళీ తన ముద్దు నవ్వుతో అన్నాడు, ‘‘మన జ్ఞానం మనని ఎలివేటు చేస్తుంది. కానీ మన వినయం మనని నిలబెడుతుంది. Knowledge gives us wings, but humility is the wind that helps us fly right.’’ ఈ సంఘటనతో విజయనగర సభలో అందరూ ఒక మంచి పాఠ